۳ اکتبر ۲۰۲۵- یک مرور جدید که در نشریه Diabetes, Obesity and Metabolism منتشر شده است، اثربخشی چشمگیر جراحی چاقی را در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲(T2DM) نشان داده است؛ به طوری که این روش در مقایسه با درمان دارویی متداول، در دستیابی به بهبود دیابت و پیشگیری از برخی عوارض میکروواسکولار (عروق کوچک) عملکرد بسیار بهتری داشته است.
بهبودی از دیابت نوع ۲ به حالتی گفته می شود که فرد بدون استفاده از داروهای پایین آورنده قند خون، به سطح طبیعی قند خون یا نزدیک به آن برسد و این وضعیت را برای حداقل چند ماه حفظ کند. معیارهای رایج شامل HbA1c کمتر از ۶.۵ درصدیا قند خون ناشتا زیر ۱۲۶میلی گرم در دسی لیتر بدون دارو، برای حداقل سه ماه هستند. این بهبود می تواند کامل، جزئی یا طولانی مدت باشد و معمولاً پس از کاهش وزن شدید یا جراحی چاقی رخ می دهد. با وجود این، بهبودی از دیابت درمان قطعی محسوب نمی شود و در صورت بازگشت عوامل خطر، بیماری ممکن است دوباره فعال شود؛ بنابراین حفظ سبک زندگی سالم و پیگیری منظم ضروری است.
در این پژوهش، محققان مطالعاتی را که از پایگاه های PubMed/Medline،Embase وCochrane Central Register of Controlled Trials استخراج شده بودند، مورد بررسی قرار داد. معیارهای ورود به مطالعه بسیار دقیق بودند و فقط تحقیقاتی را شامل می شدند که جراحی چاقی را با درمان دارویی در بیماران دیابت نوع ۲ مقایسه کرده و حداقل یک سال پیگیری داشتند. نتایج مورد نظر شامل بهبود دیابت، عوارض میکروواسکولار مانند بیماری کلیوی یا رتینوپاتی، و عوارض ماکروواسکولار مانند حمله قلبی یا سکته مغزی بودند.
در پایان سال اول، ۵۳.۱ درصد از بیمارانی که تحت جراحی قرار گرفته بودند به بهبودی از دیابت دست یافتند، در حالی که تنها ۵.۴ درصد از بیماران تحت درمان دارویی به این نتیجه رسیدند. این تفاوت معادل نسبت خطر (Risk Ratio) برابر با ۸.۲۶ بود، که نشان دهنده احتمال بیش از ۸ برابری رسیدن به بهبودی از دیابت با جراحی است. نکته مهم این است که این برتری در طول زمان حفظ شد: در پایان سال دوم، احتمال بهبود در گروه جراحی بیش از ۷ برابر بود و در سال سوم این نسبت به حدود ۱۷ برابر رسید. حتی پس از گذشت ۵سال یا بیشتر، جراحی همچنان نتایج بهتری نشان داد و نرخ بهبودی از دیابت بیش از ۴ برابر درمان دارویی بود.
در بررسی عوارض میکروواسکولار، جراحی چاقی اثر محافظتی نشان داد. بیمارانی که تحت جراحی قرار گرفته بودند، در مقایسه با گروه درمان دارویی، ۵۸ درصد کاهش خطر در این نوع عوارض را نشان دادند. در این دسته، چشمگیرترین بهبود مربوط به آلبومینوری (وجود آلبومین در ادرار، نشانه آسیب کلیوی) بود که با جراحی، خطر آن ۶۳ درصد کاهش یافت. با این حال، مطالعات کاهش قابل توجهی در پیشرفت رتینوپاتی دیابتی نشان ندادند.
در مورد عوارض ماکروواسکولار مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و بیماری عروق محیطی، تفاوت آماری معناداری بین جراحی چاقی و درمان دارویی مشاهده نشد. نسبت خطر در این زمینه نزدیک به عدد یک بود، که نشان می دهد جراحی تأثیر قابل توجهی بر کاهش خطر این عوارض قلبی عروقی ندارد.
در مجموع، این یافته ها جراحی چاقی را به عنوان ابزاری قدرتمند برای دستیابی به بهبودی از دیابت و محافظت در برابر آسیب های میکروواسکولار در بیماران دیابت نوع ۲ معرفی می کنند. با این حال، برای ارزیابی کامل مزایای قلبی عروقی این روش، مطالعات بلند مدت با تنوع بیشتر در نوع جراحی ها مورد نیاز است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/bariatric-surgery-effective-than-medical-management-in-achieving-diabetes-remission-study-156206